Aile İçi İletişim Sorunları - Uzman Psikolog Berfe Gündüz

Anne babaların ergen çocukları ile iletişimde bazı zorluklar yaşamasının normal olduğunu unutmamalıyız. Anne-babaların ve ergenlerin kimi zaman istemeden de olsa yaptıkları davranışlar, aile içi iletişim sorunlarının artmasına sebep olabilir. Bu sorunlar, ergenlerin kendilerini kapamalarına, daha öfkeli, karamsar, yalnız hissetmelerine yol açabilir. Aile içindeki iletişimi güçlendirdiğinizde çocuğunuz ile ilişkiniz de daha iyiye gidecektir.

Aile İçi İletişim Sorunlarına Neler Sebep Olabilir? 

Nasihat vermek: Ergenler, kendilerine öğüt verildiğinde eleştirildiklerini düşünebilirler. Bu sebeple, sohbetten uzaklaşabilirler. Onlara açıklamalar yaparak konuşmak yerine onları daha çok dinlemeye odaklanabilirsiniz. Çünkü, gençler duyulmak isterler. Farklı bakış açılarına sahip olsanız bile, kendi doğrularınızı nasihat vererek açıkladığınız da ergenler onaylanmadıklarını ve kabul görmediklerini hissedebilirler.

Gençler tabi ki hala anne ve babalarının rehberliğine ihtiyaç duyarlar, ancak ebeveynler çocuklarına rehberlik ederken onlarla yetişkin biri ile konuşuyormuş gibi yapabilirlerse sonuç daha olumlu olabilir. Tartışmalar, uzlaşma ve anlayışla ele alınabilir. Ergen çocuğunuz, sizden tavsiye isteyene kadar beklemek daha iyi olabilir.

Onlarla birlikte bir sorunu çözmek istiyorsanız, önerilerinizi basit ve kısa tutabilirsiniz. Eğer sunduğunuz öneri onlara iyi gelmiyorsa, aynı şeyi tekrar etmekten kaçınabilirsiniz. Ergen çocuğunuzun olayları farklı bakış açılardan ele almasına yardımcı olabilirsiniz. Böylece, sizin ve başkalarının da görüşlerini göz önünde bulundurabilir ve kendi kararlarını almakta duydukları endişeleri sizlerle daha kolay paylaşabilirler.

Sorunlara karşı farklı bakış açıları: Siz, çocuğunuzun çok daha ciddi sorunlarla karşı karşıya olduğunuzu düşünebilirsiniz. Buna örnek olarak okulda sınav notlarının düşmesi gibi zorluklar aklınızdan geçiyor olabilir. Fakat, çocuğunuz düşük notlarını sorun etmek yerine iptal olan arkadaş buluşmasını yada sivilcelerinin çıkmasını çok önemli bir sorun haline getiriyor olabilir. Sizin için çocuğunuzun dert ettiği bu tür sıkıntılar, ufak ve aşılabilir gibi görünse de, o bunları dünya başına yıkılacakmış gibi hissediyor olabilir. Bu tarz sorunları ile karşılaştığınızda sıkılmış, bıkkın, sabırsız tepkilerden kaçınmak iyi bir başlangıç olabilir. Çocuğunuz çıkan sivilceleri için çok öfkelendiğinde sizin gözlerinizi devirmeniz yada arkadaşı ile olan kavgasından sonra bir hafta boyunca ağlamasına iç çekmeniz, onun kendi sorunlarına önem verilmiyormuş gibi düşünmesine yol açabilir. "Yarına bunu unutacaksın" , "Bu önemli bir sorun değil" veya "Bu kadar küçük bir şeye kızman hiç mantıklı değil" gibi cümleler kurduğunuzda, çocuğunuzla kendinizi daha büyük bir çatışmanın içinde bulabilirsiniz. Sizin bakış açınız gerçeğe daha yakın olabilir ancak çocuğunuz için en büyük gerçeklik o an kendi dünyasında hissettikleri olabilir. Onu telkin etmektense, olay ne olursa olsun onun duygularını kabul etmek aile içi iletişim sorunlarını çözmenize yardımcı olabilir.

Hatalı Olan Kişiyi Bulmaya Çalışmak: Çocuğunuz, arkadaşları veya öğretmeni ile ilgili bir sorunu size açtığında, karşı tarafın bakış açısını da onlara anlatmak istiyor olabilirsiniz. Böyle durumlarda çocuğunuz, yaşadığı tartışmada başkasının tarafı tutuluyor gibi hissedebilir. O da kendisinin hatasız olduğunu göstermek adına kendini açıklamak isterken tartışma daha da büyüyebilir. Dolayısıyla, hatalı olan kişiyi bulmaya çalışmak, aile içi iletişim sorunlarına yol açabilir. Örneğin, çocuğunuz sınıfta öğretmeni ile tartıştıysa ve siz de öğretmenin sinirlenmesinin normal olduğunu düşünüyorsanız ona "Öğretmeniniz, muhtemelen kendisini dinletmek için sesini yükseltmek zorundaydı" gibi bir cümle kurmuş olabilirsiniz. Böyle bir durum da çocuğunuz kendisini suçlu hissedebilir. Bu duygu ile sohbeti tamamen bitirmek isteyebilir.

Kimin hatalı olduğunu bulmaya çalışma durumu, sadece başkaları ile olan tartışmalarda değil fakat sizle olan tartışmalarda da aile içi iletişim sorunlarını tetikleyebilir. Çocuğunuzun size haber vermeden eve geç geldiğini düşünelim. Ve siz ona "O kadar düşüncesizsin ki nereye gittiğini bana söylemedin" diyerek, bu konuda hatalı olduğunu göstermek istediniz. Hatalı olduğunu göstermek, ona eleştiri bombardımanı gibi gelebilir. Kendini daha da suçlu hissederek tartışmalarınız daha da körüklenebilir. Hatayı bulmaya çalışmak yerine "Nerede olduğunu bilmediğim zamanlarda senin için çok endişeleniyorum" diyebilirsiniz. Bununla birlikte hatasını düzeltmesine yardımcı olmak için "Tekrar yapabilseydin, farklı olarak ne yapardın?" gibi sorular sormak işe yarayabilir.

Farklı Görüşleri Hızlıca Reddetmek: Bir çocuğun onaylanmadığını yada yargılandığını hissetmesi, onu en çok üzebilecek yada öfkelendirebilecek durumlardan biridir. Gençlerin hiç onaylamadığınız fikirleri olabilir. Bu gibi durumlarda, önce onu derinlemesine dinlemeye odaklanabilirsiniz. Aklınızdan geçen doğruları söylemeden önce onun hikayesini tamamen duymak ve görüşünü anlamak için sakince bekleyebilirsiniz. Bununla birlikte onun düşüncelerini gerçekten anlamaya çalıştığınızı göstermek ona sorular sorabilirsiniz. Böylece onu tam anlamıyla anladığınızdan da emin olmuş olursunuz. Kendi görüşünüzü paylaşmak istediğinizde eleştirel olmaktan kaçınmak adına "sen" ile başlayan cümleleri kullanmaktan kaçınmak fayda olacaktır. Aksi takdirde, bu konu ile ilgili yargılandıklarını ve eleştirildiklerini düşünebilirler. Aile içi iletişim sorunlarını azaltmak adına, çocuklarınızın farklı görüşlerini hemen değiştirmeye çalışmak yerine onları önemsediğinizi göstererek dinlemeye ve fikirlerini iyice anlamaya çalışabilirsiniz.

Sorunları çocuğunuz yerine erkenden çözmek: Çocuklar bir problem ile karşımıza geldiklerinde, bu problem ile onların nasıl mücadele ettiğini izlememiz kimi zaman oldukça zor olabilir. Hayat tecrübeleriniz sayesinde, aynı tür problemler ile nasıl başa çıkılacağını biliyor olabilirsiniz. Dolayısıyla, yaşadığı sorunu kolayca çözebilme yollarını sunmak isteyebilirsiniz. Fakat, çocuğunuz için yaşadığı problemi hızlıca çözmek, onun gelişimini engelleyebilir. Çocuğunuzun yaşadığı problemler üzerine düşünmesi ve kendi yollarını araması hem özgüveni hem de problem çözme becerileri için büyük bir rol oynayabilir. Aynı zamanda, kendi yaptığı davranışlarının sonuçlarına da katlanmayı bu şekilde öğrenebilir. Biz onlar için sorunlarını çözdüğümüzde ve o istemediği bir sonuç ile karşılaştığında, sizin müdahalenize öfkelenerek daha da büyük aile içi iletişim sorunlar ile karşılaşabilirsiniz. Bu sebeple, öncelikle sizin onun çözümlerini en başta beklemeniz ve ardından bir çıkmaza düştüğünde ona yardımcı olmanız aile içi iletişim sorunlarını da azaltabilir.

Fikirlerini küçümsemek: Gençler zaman zaman gerçekçi olmayan büyük fikirlere sahip olabilirler. Bu fikirleri en baştan ciddiye almamak yada önemsememek çocuğunuzun içine kapanmasına sebep olabilir. Bunun yerine, onun fikirlerini merak ederek onun nasıl bu fikirlere sahip olduğunu öğrenebilirsiniz. Onun fikrini hemen onaylamanıza gerek yoktur. Fakat bu fikirleri neden sevdiklerini veya nasıl gerçekleştirmeyi planladıklarını sorabilirsiniz. Sadece dinleyerek ve derinlemesine sorular sorarak, çocuğunuza destek göstermekle kalmaz, aynı zamanda uygulanabilir ve mantıklı bir fikir olup olmadığını anlamalarına yardımcı olabilirsiniz.

Kaynak:

https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/teenagers-and-communication